ย้ายเครื่องจักรไปต่างประเทศ ต้องเตรียมอะไรก่อนส่งออก

ย้ายเครื่องจักรไปต่างประเทศ ฟังเหมือนงานขนย้ายที่ไกลขึ้นเท่านั้น แต่จริง ๆ แล้วเป็นงานสามอย่างที่ต้องต่อกันให้ทัน คือการเตรียมตัวเครื่องในโรงงาน การบรรจุให้ผ่านเงื่อนไขของประเทศปลายทาง และการจัดการเอกสารขนส่งและศุลกากร ผู้ที่เคยย้ายเครื่องในประเทศมามักประเมินช่วงแรกได้ดี แต่พลาดช่วงหลัง เพราะเรื่องลังไม้และเอกสารไม่มีใครเตือนจนกว่าเครื่องจะถึงท่าเรือแล้ว บทความนี้เล่าจากมุมของทีมขนย้ายที่ยกและบรรจุเครื่องจักรโรงงานในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลมา 20 ปี

งานของ Bangkok Moving ในห่วงโซ่นี้คือช่วงที่เครื่องยังอยู่ในโรงงาน ได้แก่ การยก การห่อ การตีลังไม้ และการขนขึ้นรถไปส่งมอบให้ตัวแทนขนส่งตามจุดที่ตกลงกัน ส่วนรายละเอียดงานยกเครื่องอ่านเพิ่มที่หน้า ขนย้ายเครื่องจักร ถ้าต้องการให้ทีมงานเข้าสำรวจเครื่องก่อน ส่งรายละเอียดทาง ทักไลน์ @911avqyp ได้เลย

ต้องเตรียมเครื่องจักรอย่างไรก่อนส่งออก?

เริ่มจากทำบัญชีเครื่องแต่ละเครื่องให้ครบสามอย่าง คือขนาดและน้ำหนักจริงหลังถอดชิ้นส่วน รายการชิ้นส่วนที่ถอดแยก และสภาพเครื่องก่อนส่งพร้อมภาพถ่าย จากนั้นระบายของเหลวในระบบตามคู่มือผู้ผลิต ป้องกันพื้นผิวโลหะที่เปลือยไม่ให้เป็นสนิมระหว่างเดินเรือ และยึดชิ้นส่วนที่เคลื่อนไหวได้ให้อยู่กับที่ก่อนห่อ

ขนาดหลังถอดมีผลต่อการเลือกตู้คอนเทนเนอร์หรือวิธีขนส่ง เครื่องที่สูงเกินตู้มาตรฐานอาจต้องถอดส่วนบนออกหรือใช้บริการขนส่งแบบพิเศษ ซึ่งแพงกว่าและต้องจองล่วงหน้านานกว่า จึงควรตัดสินใจเรื่องนี้ก่อนเริ่มถอด ไม่ใช่หลังถอดไปแล้ว การถอดโดยไม่มีแผนทำให้ต้องประกอบกลับเพื่อวัดขนาดซ้ำ ซึ่งเสียเวลาและเสี่ยงต่อชิ้นส่วน

เรื่องของเหลวและสารเคมีในเครื่อง เช่น น้ำมันไฮดรอลิก น้ำหล่อเย็น และถังแก๊ส มีข้อกำหนดการขนส่งแยกต่างหาก และตัวเลขหรือวิธีระบายที่ถูกต้องอยู่ในคู่มือของผู้ผลิตเครื่อง ทีมงานไม่ระบุตัวเลขเอง แต่แนะนำให้ถามผู้ผลิตและตัวแทนขนส่งว่าเครื่องต้องว่างหรือมีของเหลวเหลือได้เท่าไร ก่อนวันห่อจริง

ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์และแผงควบคุมควรถอดแยกและห่อต่างหากเสมอ เพราะเป็นส่วนที่เสียหายจากแรงกระแทกและความชื้นง่ายที่สุด ทีมงานติดป้ายระบุว่าชิ้นนี้ติดกับเครื่องไหน ตำแหน่งใด และเก็บน็อตกับอุปกรณ์ยึดไว้ในถุงติดป้ายเดียวกัน เพื่อให้ช่างที่ปลายทางประกอบกลับได้โดยไม่ต้องเดา

ทำไมเครื่องจักรที่ส่งออกต้องใช้ลังไม้ที่ผ่านมาตรฐาน ISPM 15?

เพราะหลายประเทศปลายทางกำหนดให้วัสดุไม้ที่ใช้บรรจุสินค้า ทั้งลังและพาเลท ต้องผ่านการอบด้วยความร้อนหรือรมยาตามมาตรฐานสากล ISPM 15 และมีตราประทับบนไม้ยืนยัน เพื่อป้องกันแมลงติดไปกับไม้ ถ้าไม้ไม่ผ่านเงื่อนไข ลังอาจถูกกักที่ด่าน หรือถูกสั่งให้ทำลายและเปลี่ยนใหม่ที่ปลายทาง ซึ่งเสียทั้งเวลาและค่าใช้จ่าย

สำหรับการย้ายเครื่องจักรไปต่างประเทศ ลังไม้ไม่ได้มีไว้แค่ผ่านด่าน แต่ทำหน้าที่เป็นโครงรับน้ำหนักระหว่างยกด้วยเครนที่ท่าเรือหลายครั้ง โครงลังต้องออกแบบตามจุดยกและจุดศูนย์ถ่วงของเครื่อง บางรุ่นต้องมีคานรองใต้ฐาน บางรุ่นต้องมีโครงกันกดทับด้านบน เพราะตู้คอนเทนเนอร์อาจถูกวางซ้อนกันหลายชั้นระหว่างเดินเรือ ทีมงานวัดเครื่องจริงทุกด้านก่อนตัดไม้ ไม่ใช้ลังสำเร็จรูปที่ขนาดใกล้เคียงแล้วเติมช่องว่างด้วยโฟม

ข้อควรระวังคือเงื่อนไขของแต่ละประเทศไม่เท่ากัน บางประเทศรับตราประทับ ISPM 15 อย่างเดียว บางประเทศขอเอกสารเพิ่ม ผู้ส่งออกจึงควรถามผู้นำเข้าหรือตัวแทนขนส่งก่อนสั่งทำลัง ไม่ควรสั่งทำก่อนแล้วค่อยถาม รายละเอียดเชิงลึกของมาตรฐานนี้และชนิดลังโปร่ง ลังทึบ พาเลท อยู่ที่หน้า ตีลังไม้ ซึ่งเรียบเรียงไว้โดยเฉพาะ

ใครดูแลพิธีการศุลกากรเมื่อย้ายเครื่องจักรไปต่างประเทศ?

ผู้ส่งออกเป็นเจ้าของภาระยื่นเอกสารศุลกากร ซึ่งส่วนใหญ่มอบหมายให้ตัวแทนออกของหรือบริษัทขนส่งระหว่างประเทศ (freight forwarder) เป็นผู้ดำเนินการแทน Bangkok Moving ไม่ได้ยื่นเอกสารศุลกากรเอง แต่ประสานกับตัวแทนของลูกค้าเรื่องรายละเอียดบรรจุภัณฑ์ ขนาด และตราประทับบนไม้ที่ใช้ในงาน เพื่อให้ข้อมูลที่ตัวแทนใช้ตรงกับของจริงที่บรรจุ

สิ่งที่ฝั่งโรงงานควรรู้คือพิกัดและเงื่อนไขการส่งออกของเครื่องจักรแต่ละชนิดแตกต่างกัน เครื่องมือสองที่ส่งออกอาจมีเงื่อนไขต่างจากเครื่องใหม่ และบางรายการต้องขออนุญาตจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อน จึงควรเริ่มคุยกับตัวแทนขนส่งตั้งแต่ก่อนถอดเครื่อง ผู้ที่ต้องการอ่านภาพรวมขั้นตอนส่งออกจากหน่วยงานโดยตรง ดูได้ที่เว็บไซต์ กรมศุลกากร ซึ่งเป็นแหล่งข้อมูลหลักของพิธีการส่งออกในประเทศไทย

เอกสารที่ทีมขนย้ายช่วยได้ในทางปฏิบัติคือรายการบรรจุ (packing list) ในส่วนที่เกี่ยวกับลัง ได้แก่ จำนวนลัง ขนาดลัง น้ำหนักโดยประมาณของแต่ละลัง และชิ้นส่วนที่อยู่ในลังนั้น เพราะตัวเลขเหล่านี้มาจากการวัดและยกจริงหน้างาน ผู้ส่งออกนำไปใช้ประกอบเอกสารกับตัวแทนได้ แต่ตัวเลขน้ำหนักที่ใช้ยื่นอย่างเป็นทางการควรยืนยันกับผู้ที่ชั่งน้ำหนักด้วยเครื่องชั่งที่ได้รับรอง ไม่ใช่ตัวเลขประมาณจากหน้างาน

ย้ายเครื่องจักรไปต่างประเทศทั้งโรงงานต้องเตรียมอะไรเพิ่มจากเครื่องเดียว?

การย้ายทั้งโรงงานต้องเพิ่มเรื่องลำดับและการแยกกลุ่ม เครื่องที่จะถึงปลายทางก่อนควรถูกบรรจุทีหลัง เพราะต้องขึ้นตู้ท้ายสุดเพื่อลงก่อน และต้องมีผังว่าลังไหนอยู่ตู้ไหน เมื่อเครื่องกระจายอยู่หลายตู้ ถ้าไม่มีป้ายและผัง ช่างที่ปลายทางจะเปิดตู้แล้วไม่รู้ว่าเครื่องที่ต้องประกอบก่อนอยู่ในตู้ใด

อีกเรื่องที่ทีมงานเห็นบ่อยคือโรงงานย้ายเครื่องไปแล้วแต่พื้นที่ปลายทางยังไม่พร้อม เครื่องจึงต้องนอนในลังหลายสัปดาห์ในโกดังที่ความชื้นสูง ถ้าเป็นกรณีนี้ควรบอกทีมงานตั้งแต่ต้น เพราะลังที่ต้องเก็บนานต้องห่อกันความชื้นหนากว่าและใส่สารดูดความชื้นมากกว่าลังที่ถึงปลายทางแล้วเปิดใช้ทันที ส่วนงานย้ายโรงงานในประเทศที่เป็นก้าวแรกก่อนส่งออก ดูได้ที่หน้า ย้ายโรงงาน

สำหรับการวางแผนเวลา ควรถอยหลังจากวันที่ต้องการให้เครื่องเดินที่ปลายทาง ลบเวลาประกอบ เวลาผ่านด่านปลายทาง เวลาเดินเรือ เวลาผ่านด่านต้นทาง เวลาบรรจุ และเวลาถอดเครื่อง แล้วจะได้วันที่ต้องเริ่มสำรวจ การนับถอยหลังแบบนี้ช่วยให้เห็นว่าแต่ละช่วงมีเวลาเผื่อหรือไม่ ซึ่งงานส่งออกเครื่องจักรมักไม่มีเวลาเผื่อมากพอถ้าเริ่มคุยกับตัวแทนขนส่งหลังจากถอดเครื่องแล้ว

กันความชื้นและสนิมระหว่างเดินเรือต้องทำอะไรบ้าง?

ต้องห่อเครื่องด้วยวัสดุกันความชื้น เช่น ฟอยล์กันความชื้นที่ซีลรอบเครื่อง ใส่สารดูดความชื้นไว้ภายในตามขนาดพื้นที่ และเคลือบหรือทาสารกันสนิมที่ผิวโลหะเปลือยก่อนห่อ เพราะระหว่างเดินเรืออากาศในตู้คอนเทนเนอร์ชื้นและอุณหภูมิเปลี่ยนตลอดทาง ทำให้เกิดหยดน้ำเกาะผิวเครื่องแม้ในตู้ปิดมิดชิด

ฟอยล์ที่ห่อจะมีผลก็ต่อเมื่อซีลสนิท รอยฉีกเล็ก ๆ ที่ปล่อยไว้ทำให้อากาศชื้นเข้าไปได้ ทีมงานตรวจรอยรั่วหลังห่อและปะซ้ำก่อนปิดลัง เครื่องที่ผิวเป็นเหล็กดิบ รางเลื่อน และแกนหมุนเป็นจุดที่ต้องระวังเป็นพิเศษ ส่วนปริมาณสารดูดความชื้นที่เหมาะกับลังแต่ละขนาดและระยะทางเดินเรือ ควรถามจากผู้จำหน่ายสารดูดความชื้นหรือตัวแทนขนส่ง ไม่ใช่สูตรตายตัวจากบทความ

ภาพถ่ายก่อนปิดลังเป็นหลักฐานที่ผู้ส่งออกควรเก็บไว้ ถ่ายตัวเครื่อง ชิ้นส่วนที่ถอด ป้ายกำกับ และตราประทับบนไม้ทุกแผ่น หากมีเรื่องเรียกร้องค่าเสียหายกับบริษัทประกันภัยหรือผู้ขนส่ง ภาพเหล่านี้ช่วยยืนยันว่าสภาพเครื่องก่อนส่งเป็นอย่างไร ทีมงานถ่ายภาพขั้นตอนการห่อและบรรจุให้ลูกค้าตามที่ตกลงกันได้

ทีมขนย้ายช่วยงานย้ายเครื่องจักรไปต่างประเทศได้ตรงไหน และต้องมอบอะไรให้ตัวแทนขนส่ง?

ทีมขนย้ายรับงานในโรงงานตั้งแต่ยกเครื่อง ถอดฐานร่วมกับช่างโรงงาน ห่อ ตีลังไม้ ติดป้าย และขนขึ้นรถไปส่งมอบตามจุดที่ตกลง ส่วนตัวแทนขนส่งระหว่างประเทศรับช่วงต่อ ได้แก่ การจองระวางเรือ เอกสารศุลกากร การบรรจุลงตู้ในบางกรณี และประสานปลายทาง การแบ่งหน้าที่ให้ชัดตั้งแต่ต้นป้องกันกรณีที่ต่างฝ่ายต่างคิดว่าอีกฝ่ายเป็นคนทำ

ขอบเขตงานของเรายังจำกัดในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล ถ้าโรงงานต้นทางอยู่นอกเขตนี้ให้แจ้งที่ตั้งมาก่อนเพื่อตอบว่ารับได้หรือไม่ ราคาย้ายเครื่องจักรไปต่างประเทศไม่มีตัวเลขกลาง เพราะขึ้นกับจำนวนเครื่อง ขนาดลัง และงานเสริมที่ต้องทำ ปัจจัยที่ใช้คิดอธิบายไว้ที่หน้า ค่าใช้จ่าย และทีมงานจะแจ้งราคาหลังสำรวจเครื่องจริง

ถ้าเครื่องจักรของคุณเป็นงานที่ต้องย้ายหลายเครื่องในโรงงานก่อนส่งออก การวางแผนลำดับถอดและการลดเวลาหยุดผลิตอ่านเพิ่มได้ที่บทความ วางแผนหยุดไลน์ผลิตตอนย้ายโรงงาน ซึ่งเขียนจากงานย้ายโรงงานภายในประเทศแต่ใช้หลักเดียวกันกับช่วงเตรียมของก่อนส่งออก